Trong y học hồi sức cấp cứu, máy thở là thiết bị y tế được sử dụng dưới sự giám sát của các bác sĩ. Đối với các trường hợp cần sử dụng tại nhà và không có sự hỗ trợ giám sát, người nhà cần lưu ý tuân theo các chỉ định của các bác sĩ không nên tự ý sử dụng máy thở tại nhà vì có thể dẫn đến các hậu quả xấu đến tính mạng của người bệnh. Bài viết này Oxy Y Tế Thịnh Đạt sẽ cung cấp toàn bộ kiến thức y học chuẩn xác về công dụng, phân loại các dòng máy thở và cách sử dụng hiệu quả, an toàn nhất.

Tổng quan về máy thở

Máy thở là một thiết bị y tế cơ học được thiết kế để hỗ trợ hoặc thay thế hoàn toàn chức năng hô hấp của bệnh nhân. Máy hoạt động bằng cách tạo ra một dòng khí có áp lực phù hợp để đưa hỗn hợp không khí giàu oxy vào phổi và giúp đào thải khí carbon dioxide ra ngoài. Và cần phân biệt được máy thở và máy hỗ trợ thở để đáp ứng được đúng nhu cầu sử dụng của người bệnh trong từng trường hợp khác nhau.

Tầm quan trọng của máy thở trong y học hiện đại là phương tiện điều trị chủ chốt tại các khoa cấp cứu, hồi sức tích cực (ICU) và phẫu thuật. Thiết bị này giúp duy trì sự sống cho bệnh nhân khi hệ hô hấp tự nhiên bị suy kiệt, kéo dài thời gian để các bác sĩ điều trị căn nguyên gốc rễ của bệnh lý.

Công dụng và chỉ định lâm sàng của máy thở

Hệ thống hô hấp có hai nhiệm vụ chính cung cấp khí oxy cho máu và loại bỏ khí carbon dioxide ra bên ngoài, và khi một hoặc cả hai chức năng này không được hoạt động một cách bình thường thì máy thở sẽ được chỉ định.

Mục đích điều trị chính là giúp cải thiện oxy hóa máu và duy trì nồng độ oxy trong máu ở mức an toàn. Tăng thải CO2 ra bên ngoài, hạ mức ứ đọng trong máu, tránh toan hóa máu. Giảm công thở và đảm nhiệm vai trò hoạt động của các cơ hô hấp, giúp bệnh nhân tiết kiệm năng lượng để phục hồi các cơ quan khác (như tim, não).

Chỉ định cụ thể cho từng trường hợp cần sử dụng đúng loại máy thở cho từng trường hợp khác nhau. Bác sĩ sẽ chỉ định thở máy dựa trên khí máu động mạch (ABG) và các dấu hiệu lâm sàng:

• Suy hô hấp cấp và mãn tính: Gồm suy hô hấp giảm oxy máu (Kiểu I) hoặc suy hô hấp tăng CO2 máu (Kiểu II).
• Bệnh lý phổi nặng: Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) nặng, hen suyễn ác tính, viêm phổi nặng.
• Bảo vệ đường thở thất bại: Bệnh nhân hôn mê (điểm Glasgow < 8), chấn thương sọ não, ngộ độc thuốc tê liệt cơ, hoặc tổn thương tủy sống cổ.
• Hỗ trợ sau phẫu thuật: Bệnh nhân sau các đại phẫu ngực, bụng, hoặc người bị sốc nhiễm khuẩn, ngừng tuần hoàn đã được hồi sức.

Theo thông tin tài liệu y học chính thống tại phác đồ điều trị của Bệnh viện Phổi Trung Ương

Chống chỉ định cần lưu ý và không có chống chỉ định tuyệt đối khi cứu sống bệnh nhân. Tuy nhiên, chống chỉ định tương đối áp dụng cho các trường hợp: Bệnh lý giai đoạn cuối không thể hồi phục, bệnh nhân hoặc gia đình có văn bản từ chối can thiệp hồi sức (DNR - Do Not Resuscitate).

Phân loại các dòng máy thở phổ biến hiện nay đáp ứng đúng tiêu chuẩn về y tế

Để đáp ứng đa dạng nhu cầu điều trị, các dòng máy thở được chia thành nhiều nhóm dựa trên các tiêu chí cụ thể:

Phân loại theo mức độ xâm lấn

Máy thở không xâm lấn được lựa chọn sử dụng trong các trường hợp người bệnh được hỗ trợ qua một mặt nạ (mask) mũi hoặc mũi-miệng ôm khít. Phương pháp này chỉ áp dụng cho bệnh nhân còn tỉnh táo, có khả năng tự bảo vệ đường thở.

Máy thở xâm lấn khí thở được đưa thẳng vào phổi qua ống nội khí quản (đặt qua miệng/mũi) hoặc ống mở khí quản (phẫu thuật ở cổ). Dành cho các trường hợp suy hô hấp nặng, hôn mê.

Phân loại theo cơ chế chu chuyển

Chu chuyển theo thể tích: Máy thở sẽ dừng pha hít vào khi đã đẩy đủ một thể tích khí được cài đặt trước. Đây là cơ chế phổ biến nhất cho người lớn.

Pressure-cycled: Máy dừng pha hít vào khi áp lực đường thở đạt mức giới hạn cài đặt. Thể tích khí đưa vào sẽ thay đổi tùy thuộc vào độ giãn nở của phổi.

Time-cycled: Pha hít vào kết thúc sau một khoảng thời gian cố định (thường dùng trong hồi sức sơ sinh).

Hybrid: Ví dụ như PRVC điều chỉnh áp lực để đảm bảo mục tiêu thể tích, giúp bảo vệ phổi tối đa.

Phân loại theo môi trường và mục đích sử dụng của người bệnh

Các chế độ thở cần biết để áp dụng đúng

Chế độ kiểm soát hoàn toàn (AC - Assist-Control): Máy làm toàn bộ chứng năng thở, cài đặt sẵn tần số và thể tích/áp lực.

Chế độ đồng bộ ngắt quãng (SIMV): Máy cung cấp các nhịp thở bắt buộc xen kẽ với các nhịp tự thở tự nhiên của bệnh nhân.

Chế độ hỗ trợ áp lực (PSV): Máy chỉ kích hoạt khi bệnh nhân tự thở, giúp giảm công thở, thường dùng trong giai đoạn cai máy thở.

CPAP/BiPAP: Chế độ áp lực dương liên tục (CPAP) hoặc hai mức áp lực (BiPAP) dùng trong thở máy không xâm lấn.

Hướng dẫn vận hành và sử dụng máy thở hiệu quả

Lưu ý: Quy trình này phải được thực hiện hoặc giám sát nghiêm ngặt, chỉ định bởi bác sĩ và điều dưỡng chuyên khoa Hồi sức cấp cứu.

Cài đặt ban đầu và chiến lược bảo vệ phổi

Trước khi cho bệnh nhân kết nối với máy, bác sĩ sẽ tiến hành cài đặt các thông số nền tảng dựa trên cân nặng lý tưởng (Ideal Body Weight - IBW) chứ không dựa trên cân nặng thực tế:

Thể tích khí lưu thông: Khuyến cáo từ 6 - 8 ml/kg (Chiến lược thông khí bảo vệ phổi nhằm tránh làm rách nang phổi).

Tần số thở (f): Thông thường từ 12 - 16 lần/phút.

Phân suất oxy hít vào: Bắt đầu từ 100%, sau đó giảm dần xuống mức thấp nhất mà vẫn duy trì được O2>90%.

Áp lực dương cuối kỳ thở ra (PEEP): Thường đặt từ 5 - 10cm H2O để giữ cho các phế nang không bị xẹp lại khi thở ra.

Giám sát lâm sàng và xử lý báo động

Nhân viên y tế hoặc người được chỉ định có chuyên môn cần túc trực để theo dõi các thông số hiển thị và xử lý ngay khi có còi báo động, đối với báo động áp lực cao (High Pressure) thường do bệnh nhân tắc đờm, ho, cắn ống nội khí quản, hoặc tràn khí màng phổi, cách xử lý là hút đờm cho bệnh nhân dùng thuốc an thần hoặc kiểm tra rò rỉ. Còn đối với báo động áp lực thấp, tuột ống thường do hở mạch thở, tuột đầu nối, cách xử lý kịp thời là cần kiểm tra lại các khớp nối của dây máy thở.

Lưu ý quan trọng đối với các trường hợp đặt máy thở tại nhà, người bệnh có những dấu hiệu nguy kịch bất thường, bắt buộc nhanh chóng đưa ngay đến cấp cứu kịp thời và không tự ý xử lý tại nhà.

Quy trình chăm sóc bệnh nhân thở máy

Vệ sinh đường thở: Hút đờm dãi vô khuẩn định kỳ để đảm bảo thông thoáng đường thở.

Phòng ngừa viêm phổi liên quan đến máy thở (VAP): Đặt bệnh nhân nằm đầu cao từ 30° - 45° (trừ khi có chống chỉ định), vệ sinh răng miệng bằng Chlorhexidine 0.12% mỗi 6 - 8 giờ.

Cai máy thở (Weaning): Khi tình trạng bệnh lý gốc đã ổn định, tiến hành đánh giá chỉ số thở nhanh nông (RSBI < 105), thực hiện nghiệm pháp tự thở (SBT) trước khi rút ống nội khí quản.

Lưu ý đặc biệt khi sử dụng máy thở tại nhà

Đối với bệnh nhân mắc bệnh phổi mãn tính được chỉ định dùng máy thở tại nhà:

Người nhà phải được tập huấn kỹ càng về cách bật/tắt, vệ sinh bộ lọc khuẩn.

Luôn chuẩn bị nguồn điện dự phòng (UPS) hoặc bình ắc quy phòng trường hợp mất điện lưới.

Phải phối hợp nhịp nhàng với máy tạo oxy hoặc bình oxy y tế theo đúng lưu lượng bác sĩ kê đơn.

Một số biến chứng thường gặp và biện pháp phòng ngừa khi sử dụng máy thở tại nhà

Thở máy là một can thiệp xâm lấn mạnh mẽ, do đó khó tránh khỏi các nguy cơ biến chứng nếu không kiểm soát tốt áp lực.

Chấn thương áp lực và thể tích: Áp lực đỉnh Ppeak quá lớn có thể làm rách phế nang, gây tràn khí màng phổi.

Phòng ngừa: Giữ áp lực cao nguyên Pplat dưới 30cmH2O.

Viêm phổi liên quan máy thở (VAP): Biến chứng nhiễm khuẩn bệnh viện cực kỳ nguy hiểm.

Phòng ngừa: Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình rửa tay, hút đờm kín và nâng cao đầu giường.

Ảnh hưởng đến hệ tuần hoàn: Áp lực dương trong lồng ngực làm giảm máu tĩnh mạch trở về tim, dẫn đến tụt huyết áp.

Phòng ngừa: Bù đủ dịch cho bệnh nhân và sử dụng mức PEEP hợp lý.

Máy thở là một bước tiến vĩ đại của y học hiện đại, đóng vai trò then chốt trong việc cứu sống hàng triệu bệnh nhân suy hô hấp. Tuy nhiên, việc vận hành cỗ máy này đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu sắc, sự tính toán tỉ mỉ các thông số áp lực và thể tích để không biến thiết bị cứu người thành tác nhân gây tổn thương phổi.

Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các thiết bị máy thở xâm lấn hoặc không xâm lấn tại gia đình khi chưa có sự thăm khám, chỉ định rõ ràng và hướng dẫn chi tiết từ các bác sĩ chuyên khoa Hô hấp - Hồi sức cấp cứu.

Đơn vị cho thuê máy thở Thịnh Đạt 

Dịch vụ cho thuê máy thở Thịnh Đạt cung cấp các giải pháp phù hợp, an toàn và tiết kiệm cho bạn và người thân. Công Ty TNHH Đầu Tư Khí Oxy Y Tế Thịnh Đạt cung cấp dịch vụ cho thuê máy thở chất lượng cao, đảm bảo tiêu chuẩn y tế, phù hợp cho người bệnh cần hỗ trợ hô hấp tại nhà. Không chỉ phục vụ tại TP.HCM, Thịnh Đạt còn mở rộng dịch vụ ra nhiều tỉnh thành trên cả nước, mang đến sự tiện lợi và linh hoạt cho khách hàng.

Xem thêm:

=> Ứng dụng khí oxy công nghiệp trong y tế

=> Bình Oxy 40 Lít Dùng Được Bao Lâu? Chi Phí Bao Nhiêu?

=> Những lưu ý khi dùng bình oxy y tế tại nhà

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ KHÍ THỊNH ĐẠT

Hotline: 0931 804 868 - 0908 735 661

Website: oxyytethinhdat.com

Địa chỉ: 40/60 Trịnh Thị Dối, Ấp 51, Đông Thạnh, TP HCM